ԱՅՍՕՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՆՇՎՈՒՄ Է

Քրիստոսի Անվանակոչության տոնը (Հայ Առաքելական Եկեղեցի)

• Ըստ հրեական օրենքի` ծննդյան 8-րդ օրը Հիսուս, ինչպես նորածին ամեն մի արու զավակ, թլփատվեց և անվանակոչվեց:  Այդ մասին վկայում է Ս. Ղուկաս Ավետարանիչը. «Եվ երբ ութ օրերը լրացան, և նա թլփատվեց, նրա անունը Հիսուս դրվեց, ինչպես հրեշտակի կողմից կոչվել էր, երբ դեռ չէր հղացվել մոր որովայնում» (Ղուկ. 2:21): «Հիսուս» եբրայերեն բառ է, որ նշանակում է փրկիչ:
• Ս. Գաբրիել հրեշտակը, Սուրբ Աստվածամորն ավետելով Աստծո Որդու Ծննդյան մասին, պատվիրեց Մանկան անունը Հիսուս դնել: Այս մասին կրկին վկայում է նույն Ավետարանիչը. «Եվ ահա դու կհղիանաս և կծնես մի որդի և նրա անունը Հիսուս կդնես» (Ղուկ. 1:31):  «Հիսուս» անվանը զուգահեռ Փրկչին տրվում է նաև «Քրիստոս» անունը: Այն հունարեն բառ է, որ նշանակում է «Օծյալ» և համապատասխանում է եբրայերենի «Մեսիա»-ին: Փրկչի անվանակոչության տոնին հայ առաքելական բոլոր եկեղեցիներում մատուցվում է Սուրբ Պատարագ, իսկ նախորդ օրը երեկոյան ժամերգության ավարտին կատարվում է նախատոնակի արարողություն:
• Տոնը նշվում է ամեն տարի հուվարի 13-ին։

ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ՀԱՅԵՐԻ ՇՈՒՐՋ

2004 - Ադրբեջանը հրաժարվում է մուտքի վիզաներ տրամադրել հայկական պատվիրակությանը Բաքվում ՆԱՏՕ-ի խորհրդաժողովին մասնակցելու համար։
2002 - Հայաստանում պահպանված թուրքմենական դամբարանի տարածքում հուշաքար է բացվում:

• Այս դամբարանը վկայություն է, որ 5 դար առաջ Հայաստանի տարածքում եղել են թուրքմենական Կարա Կոյունլու ցեղերը: 

1991 - Երբ Վիլնյուսում խորհրդային զորքերը գրոհեցին հեռուստաաշտարակը և քաղաքում սպասվում էր նոր՝ ավելի մասշտաբային հարձակում, Լիտվա է ժամանում Հայաստանի ղեկավար Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։

• Տեր-Պետրոսյանը, ով Արցախյան շարժման տարիներից արդեն մեծ փորձ ուներ խորհրդային բանակի ու զինվորականների հետ բանակցելու, իր վրա է վերցնում նախաձեռնությունը․ նա անձամբ կազմակերպում է Լանդսբերգիսի և Վիլնյուսի կայազորի հրամանատար, գեներալ Ուսխոպչիկի առաջին հանդիպումը։
• Հենց այդ քայլերից հետո է հնարավոր լինում կապ հաստատել Գորբաչովի հետ, ստանալ վիրավորներին օգնելու համաձայնությունը և, ամենակարևորը, կանխել հաջորդ գիշերվա նախատեսված նոր հարձակումը։
• Ճգնաժամային պահին քաղաքական հասունությունը, իրավական գիտելիքները և խորհրդային զինվորական մեքենային քաջածանոթ լինելը թույլ տվեցին Տեր-Պետրոսյանին բեկում մտցնել Վիլնյուսի իրադարձություններում։
• Վիտաուտաս Լանդսբերգիսը` Տեր-Պետրոսյանին, 1992թ.՝ «Դուք եղաք Լիտվայի ազնվաբարո պաշտպանը և ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի պատվիրակության գործողությունների վկան և մասնակիցը»։

1990 - Բաքվում սկսվեցին հայ խաղաղ բնակչության 7 օրյա (հունվարի 13-19-ը) ջարդերը և բռնագաղթը:

• Հունվարի վերջին փախստականների ընդհանուր թիվը հա­սավ 240.000-ի, Բաքվում սպանվեց 60 հայ:

1989 - ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհուրդը «Լեռնային Ղարաբաղի մարզում կառավարման Հատուկ կարգի մտցնելու հետ կապված գործողությունների մասին» որոշում կայացրեց։

• Առաջին կետով պարտադրեց ԼՂՀ Ինքնավար մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ցուցանիշները նշել հատուկ տողով (Ադրբեջանի ԽՍՀ-ից առանձին)։

1981 - ASALA. Փարիզում պայթյունից օդ է բարձրանում Թուրքիայի դեսպանատան տուրիզմի գծով խորհրդական Ահմեդ Էրդեյլիի մեքենան։

• Հայ Գաղտնի Բանակ «Ալեք Ենիգոմշյան Քոմանտօն» ստանձնում է պատասխանատվությունը, կոչ ուղղելով մարդասիրական կազմակերպություններին, որ մուտք գործեն Թուրքիայի բանտերը, ու բանտարկված են հայ, արաբ, քուրդ և թուրք հեղափոխականներ և հետաքննեն այնտեղ տիրող վիճակը։

1976 - ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի նախագահությունը ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարչի պատվավոր կոչում է շնորհում Երվանդ Քոչարին։
1923 - Ավարտվում է Անդրկովկասյան ֆեդերացիայի զինանշանի ստեղծման հայտարարված մրցույթը:

• Առաջին մրցանակը տրվում է Մարտիրոս Սարյանի և Հակոբ Կոջոյանի ներկայացրած նախագծին:

1866 - Սկսեց հրատարակվել Երուսաղեմի հայկական պատրիարքարանի պաշտոնական օրգան «Սիոն» պարբերականը։

ԱՅՍՕՐ ԾՆՎԵԼ ԵՆ

1988 - Տաթև Աբրահամյան, հայ շախմատիստուհի
1977 - Ֆերնանդո Զախարյան (ծնվ. Արգենտինա), ֆուտբոլիստ
1975 - Խորխե Դյուրան (Խորխե Գևորգ Գուլդալյան, Կարակաս, Վենեսուելա), հեռուստահաղորդավար, շեֆ խոհարար, արտիստ

• Հանդիսանում է Հանթի լոլիկի ընկերության գովազդի դեմքը։
• Նա ազատ խոսում է իսպաներեն, ֆրանսերեն և հայերեն։ Ներկայումս ապրում է Նյու Յորքում։

1952 - Միշել Մարիան (ծնվ. Փարիզ), ֆրանսահայ փիլիսոփա և գրող: Ֆրանսիայի մշակույթի եւ հաղորդակցության նախարարության գրքի ազգային կենտրոնի գլխավոր քարտուղար
1946 - Հրաչյա Գասպարյան (ծնվ. Ալավերդի), ռեժիսոր, ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2011)
1936 - Սվետլանա Միրզոյան, ականավոր խորհրդային և ռուս արդյունաբերական դիզայներ: Հեղինակ լեգենդար մեքենայի ՌԱՖ-977. Արվեստագիտության թեկնածու, ՀՊՄՀ պրոֆեսոր Շտիգլիցա. ԽՍՀՄ Նկարիչների միության անդամ (1972), Ռուսաստանի դիզայներների միության անդամ
1935 - Իոսիֆ Կուրոյան, խորհրդային և հայ ռեժիսոր, մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի սցենարիստ և նկարիչ, Հյուսիսային նավատորմի նավերի ջոկատների չեմպիոն (1955, 1956), Հյուսիսային նավատորմի բռնցքամարտի առաջնության մրցանակակիր (1956)
1923 - Խաչատուր Իսկանդարյան, քանդակագործ
1916 - Արիստակես Կասպարով (ծնվ. Դոնի Ռոստով, մ. 1989), դիրիժոր, ՀԽՍՀ վաստակավոր արտիստ
1913 - Նինա Ալթունյան (ծնվ. Կրասնոդար, մ. 2001), դերասանուհի, ռեժիսոր
1908 - Գարեգին Արամյան (ծնվ. Սեբաստիա, Թուրքիա, մ. 1975), օպերատոր և ռեժիսոր, ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1963)
1905 - Խորեն Թորջյան (ծնվ. Արաբկիր, մ. 1991), երաժշտագետ
1901 - Նաիրի Զարյան (Հայաստան Եղիազարյան, Հարակոնիս, Թուրքիա, մ. 1969), գրող
1896 - Դոլորես Զոհրաբ Լիբման (ծնվ. Կոստանդնուպոլիս, մ. 1991), բարերար, «Դոլորես Զոհրաբ Լիբման» հիմնադրամի հիմնադիր

• Գրիգորի Զոհրաբի դուստրն է:

1872 - Գեորգի Գյուրջիև, հայազգի մտավորական, միստիկ, հոգևոր ուսուցիչ, կոմպոզիտոր, պարուսույց և փիլիսոփա 

• Գեորգի Գյուրջիև - ճանապարհորդ, կոմպոզիտոր և միստիկ-փիլիսոփա, ներքին իրացման «չորրորդ ուղու» մասին ուսմունքի հեղինակ: Գյուրջիևի հայրը ծագումով հույն էր՝ գուսան ուստա Ադաշը, իսկ մայրը գյումրեցի հայուհի։ Գյուրջիևը ողջ կյանքի ընթացքում իր աղջկան համառոտ բայց իմաստուն խորհուրդներ է տվել, որոնց համահավաքը ներկայացնում ենք ստորև՝
• Ուշադրությունդ կենտրոնացրու ինքդ քեզ վրա:
• Ցանկացած պահի գիտակցիր այն, ինչ մտածում, զգում, ցանկանում կամ անում ես:
• Միշտ ավարտին հասցրու սկսածդ:
• Ինչ որ անում ես՝ հնարավորինս լավ արա:
• Մի կապվիր այն բանին, ինչն արդյունքում կարող է ավիրել քեզ:
• Շռայլությունդ առանց վկաների ցուցաբերիր:
• Ցանկացած մարդու վերաբերվիր ինչպես ամենամոտ բարեկամիդ:
• Շտկիր փչացրածդ ամեն ինչը:
• Սովորիր ստանալ և շնորհակալ լինել ամեն մի պարգևի համար:
• Ինքնապաշտպանական վարքդ զսպիր:
• Մի խաբիր, մի գողացիր. այդպես վարվելով դու կխաբես ու կգողանաս ինքդ քեզնից:
• Օգնիր նրանց, ովքեր քո կողքին են, բայց նրանց կախվածության մեջ մի գցիր:
• Չափազանց շատ տարածք մի զբաղեցրու:
• Մի աղմկիր ու ավելորդ ժեստեր մի արա:
• Եթե դեռ հավատ չկա մեջդ՝ ձևացրու այն:
• Ուժեղ անհատների ազդեցությունից հեշտորեն մի տպավորվիր:
• Մի փորձիր պահպանել ոչինչ ու ոչոքի:
• Արդար բաշխիր:
• Մի գայթակղիր:
• Կեր և խմիր այնքան, որքան պետք է:
• Քո անձնական խնդիրներից մի խոսիր:
• Մի դատիր և մի տարբերակիր, քանի դեռ չգիտես բոլոր հիմնական փաստերը:
• Անիմաստ ընկերություն մի արա:
• Մի հետևիր ընդհանուր միտումներին:
• Մի ծախիր քեզ:
• Հարգիր քո ստորագրած համաձայնությունները:
• Ճշտապահ եղիր:
• Ուրիշի սեփականությանն ու ձեռքբերումներին մի նախանձիր:
• Խոսիր միայն անհրաժեշտի մասին:
• Մի մտածիր այն շահի մասին, որ կարող են բերել քեզ քո գործողությունները:
• Մի սպառնա:
• Պահիր խոստումներդ:
• Վեճի մեջ քեզ միշտ ուրիշների տեղը դիր:
• Խոստովանիր, երբ մեկը գերազանցում է քեզ:
• Հաղթահարիր վախերդ:
• Օգնիր ուրիշներին ունակ դառնալ ինքնօգնության:
• Հաղթահարիր տհաճության զգացողությունդ և նրանց կողքին եղիր ում ուզում ես մերժել:
• Հպարտությունդ փոխարինիր արժանապատվությամբ:
• Չարությունդ փոխարինիր ստեղծագործականությամբ:
• Ժլատությունդ փոխարինիր գեղեցկության պաշտանմունքով:
• Նախանձդ փոխարինր ուրիշների արժանիքների հիացմունքով:
• Ատելությունդ փոխարինիր գթասրտությամբ:
• Մի գովերգիր, բայց և մի վիրավորիր ինքդ քեզ:
• Քեզ չպատկանող ամեն ինչի մասին հոգա, ինչպես քո սեփականի:
• Մի փնթփնթա, մի բողոքվիր ինքդ քեզ:
• Զարգացրու երևակայությունդ:
• Ուրիշներին հրահանգներ մի տուր միայն հանուն ենթարկելու հաճույքի:
• Վճարիր այն աշխատանքի և ծառայությունների համար, որ քեզ մատուցում են:
• Մի քարոզիր քո աշխատանքն ու գաղափարները:
• Մի փորձիր ուրիշների մեջ քո հանդեպ արթնացնել այնպիսի զգացողություններ, ինչպիսիք են՝ խղճահարությունը, համակրանքը, հիացմունքը, մեղսակցությունը:
• Մի փորձիր առանձնանալ արտաքին տեսքով:
• Երբեք մի ընդդիմացիր, ուղղակի լռություն պահպանիր:
• Պարտքի տակ մի ընկիր, գնիր և վճարիր անմիջապես:
• Հրապարակային վիրավորելով՝ հրապարակային ներողություն հայցիր:
• Խոսակցության մեջ սխալդ նկատելով, մի պնդիր սեփական ճշմատացիությունը հանուն հպարտության և անմիջապես հրաժարվիր նախկին մտադրություններիցդ:
• Մի պաշտպանիր նախկին գաղափարներդ միայն հանուն նրա, որ արդեն հայտարարել ես դրանք:
• Մի պահիր անպետք իրերը:
• Մի զարդարիր քեզ ուրիշի գաղափարներով:
• Մի լուսանկարվիր հայտնիների հետ:
• Ինքդ քո դատավորը եղիր:
• Քեզ մի բնորոշիր նրանով, ինչ ունես:
• Գիտակցիր, որ ամեն ինչ քեզ է պատկանում:
• Երբ մեդիտացիայի ժամանակ քեզ այցելում է Սատանան, ստիպիր, որ նա էլ մեդիտացիա անի:

Թարգմանությունը՝ Կարեն Անտաշյանի

1866 - Գասպար Մալլարյան, գրականագետ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, մանկավարժ
1856 - Երվանդ Շահազիզ (ծնվ. Աշտարակ, միտք. 1951), բանասեր, հայագետ, Դոնի հայերի պատմության և ազգագրության մի շարք աշխատանքների հեղինակ, հասարակական գործիչ, Լուսավորիչ, հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (1946)

• Երվանդ Շահազիզն առաջինն էր, որ սկսեց ուսումնասիրել Միքայել Նալբանդյանի ստեղծագործական ժառանգությունը, որի անունն այն ժամանակ արգելված էր։ 1897-ին նրան հաջողվեց մենագրություն հրատարակել այդ հեղափոխականի և հայ գրականության ականավոր գործչի մասին։ Ավելի ուշ նա Նալբանդյանի մասին մի շարք հոդվածներ է հրապարակում, որոնք լրացնում են հայտնի նորնախիչվանցուն նվիրված մենագրությունը։
• Նրան կարելի է իրավամբ անվանել Նոր Նախիջևանի տարեգիր։ Նրա աշխատանքներում արժեքավոր տեղեկություններ էին պարունակվում Նախիջևանի գաղութի պատմության, տնտեսության, ազգագրության և բանահյուսության վերաբերյալ, որն արդարացիորեն համարվում էր ամենախոշորը Ռուսաստանում։

1822 - Խորեն Մխիթարյան (ծնվ. Ավանց Վասպուրական, Թուրքիա, մ. 1903), աստվածաբան, փիլիսոփա, գրող
410 - Մովսես Խորենացի, Ոսկե Դարի գրող-պատմիչ, մեկնիչ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, իմաստասեր, աստվածաբան 

• Ոսկեդարի գրող-պատմիչ, մեկնիչ, բանաստեղծ, թարգմանիչ, իմաստասեր, աստվածաբան, պատմահայր Մովսես Խորենացու մասին կենսագրական տեղեկությունները քիչ են։ Դրանց մեծ մասը հաղորդում է ինքը՝ հեղինակը, իր «Հայոց պատմության» մեջ: Մովսես Խորենացին ծնվել է 5-րդ դարի սկզբին՝ մոտ 410-415 թթ, հունվարի 13-ին, ենթադրաբար՝ Տարոն գավառի Խորնի կամ Խորոն գյուղում, մեկ այլ վարկածով՝ Սյունիքի Հաբանդ գավառի Խորեա(ն) գյուղում։ Ենթադրվում է, որ 15-16 տարեկան հասակում, այսինքն մոտ 427 թ, նա ուղարկվում է Վաղարշապատ։ Վաղարշապատի դպրոցում նա եղել է Մեսրոպ Մաշտոցի և Սահակ Պարթևի կրտսեր աշակերտներից։ Այստեղ նա ուսանում է 5-6 տարի՝ բացի հայերենից սովորելով նաև հունարեն և ասորերեն։ 431 թ հետո՝ հավանաբար 434-435 թթ ընթացքում, ուսուցիչները նրան այլ աշակերտների հետ ուղարկել են Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաք՝ «իսկական ճեմարանում կատարելագործվելու»։
• Ալեքսանդրիայում նա սովորել է օտար լեզուներ, հատկապես հունարեն, յուրացրել է փիլիսոփայություն, քերթողական արվեստ, երաժշտություն, ճարտասանություն, աստվածաբանություն, պատմություն։ Այստեղ մոտ 5-6 տարի ուսանելուց հետո Խորենացին և իր ընկերները բռնում են վերադարձի ուղին և ճանապարհվում դեպի Հունաստան։ Սակայն ծովային սաստիկ քամիները նրանց նավը քշում են դեպի Իտալիայի ափերը։ Օգտվելով առիթից՝ հայ երիտասարդներն այցելում են Հռոմի սրբավայրերը, այնուհետև մեկնում են Աթենք։
• Ձմեռն այնտեղ անցկացնելուց հետո գարնանը գալիս են Հայաստան։ Նրանք տեղ են հասնում Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի մահվանից, այսինքն 440 թ փետրվարից հետո։ 
• Չնայած իր նկատմամբ եղած հալածանքին և անտարբերությանը՝ Խորենացին եռանդուն կերպով զբաղվում է գրական աշխատանքով. կատարում է թարգմանություններ, գրում ինքնուրույն երկեր։ Զրույց է պահպանվել, թե ծերության տարիներին Պատմահայրը գնահատվել և արժանացել է մեծարանքի, ստացել է եպիսկոպոսական աստիճան։
• Նա ապրում է զրկանքներով լի կյանք՝ վախճանվելով, ենթադրաբար, 490-ական թվականների սկզբին հիվանդության ու աղքատության մեջ։