Պատմության հայկական օրը. դեկտեմբերի 26


ԱՅՍՕՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՆՇՎՈՒՄ Է

Ս. Ստեփանոս Նախավկայի և առաջին մարտիրոսի հիշատակության օրը (Հայ Առաքելական Եկեղեցի)

  • Ս. Ստեփանոսն Ընդհանրական Եկեղեցու ամենասիրված սրբերից է, Քրիստոսի սիրո վարդապետության համար նահատակված առաջինը մարտիրոսը: Վարքագրական աղբյուրների համաձայն` նա սերում էր Հուդայի թագավորական զարմից, Քրիստոս Աստծո ցեղակիցն ու օրինապահ ծնողների զավակն էր: Կայիափա քահանայապետի ծառան էր: Տիրոջը տուն տանելիս՝ Ստեփանոսը գլխի վարշամակը փռում է Երկնավոր Վարդապետի ոտքերի տակ` արտահայտելով իր անդավաճան ու անկեղծ սերը: Այս ամենը զայրացնում է քահանայապետին,  ով նրան դուրս է վռնդում: Նա ականատես է լինում Տիրոջ մահվանն ու թաղմանը, բայց վերստին ուրախանում է առաքյալների հետ Աստվածորդու հրաշափառ հարությամբ:
  • Ըստ Հայ Եկեղեցու եռամեծ վարդապետ Ս. Գրիգոր Տաթևացու` նա գնում է Ս. Պետրոս և Ս. Հովհաննես առաքյալների մոտ, մկրտվում: Մկրտության պահին ջրի վրա երևում է լուսապսակ: Այդ զարմանահրաշ դեպքից հետո նրան անվանում են «Ստեփանոս», որ նշանակում է պսակավոր: Գործք առաքելոցից հայտնի է, որ Հոգեգալստից հետո առաքյալները սեղաններն էին սպասարկում, կարիքավորներին՝ նպաստներ բաշխում: Եվ օրեցօր Հիսուսին հավատացողների թիվն ավելանում էր: Քանի որ առաքյալներն ի վիճակի չէին հոգալ բոլորի կարիքները, ուստի իրենց հետևորդներին պատվիրում են, որ բարի համբավ ունեցող 7 մարդ ընտրեն` սեղանները սպասարկելու համար: Ըստ Ս. Ղուկաս Ավետարանչի` ընտրյալների մեջ էր նաև Ս. Ստեփանոսը, «որ հավատով և Սուրբ Հոգով լցված մի մարդ էր» (Գործք. 6:5): Առաքյալները Քրիստոսից ստացած իշխանությամբ ձեռնադրում են նրանց` արժանացնելով սարկավագի պատասխանատու աստիճանին: Իսկ Ս. Ստեփանոսն Աստծուց տրված շնորհներով և զորությամբ զանազան հրաշքներ էր գործում ժողովրդի մեջ: Ժողովարանում շատերն էին փորձում վիճել նրա հետ, բայց նրա իմաստությունը ոչ ոք չուներ: Ուստի չարակամները համոզում են որոշ մարդկանց, որ ասեն, թե Ստեփանոսը հայհոյում է Աստծուն և Մովսես մարգարեին: Գրգռելով ժողովրդին, քահանաներին և օրենսգետներին` նրան ատյան են տանում: Ս. Ստեփանոսն իր պաշտպանական ճառով ապացուցում է ներկաներին, որ Հիսուս է խոստացյալ Մեսիան, իսկ հրեաներին հանդիմանում է իրենց խստասրտության համար: Նրան քաղաքից դուրս քարկոծում են, զգեստները դնում Սավուղ անունով մի երիտասարդի առջև: Սավուղը Ս. Պողոս առաքյալն էր, ով սկզբում հալածում էր քրիստոնյաներին: Նա ճանաչեց ճշմարիտ Աստծուն` Հիսուս Քրիստոսին` հետագայում դառնալով Ավետարանի ամենաեռանդուն քարոզիչը: Ս. Ստեփանոսը դարձավ Քրիստոսի համար նահատակված առաջին վկան ու մարտիրոսը և այդ պատճառով կոչվեց ՆԱԽԱՎԿԱ:
  • Ըստ ավանդության` Ս. Պողոս առաքյալի ուսուցիչ Գամաղիելը և նրա եղբայր Նիկոդեմոսը, ովքեր Հիսուսի ծածուկ աշակերտներից էին, սրբի մարմինը թաղել են իրենց ագարակում: Շատ չանցած՝ Ս. Ստեփանոսի նշխարները հայտնաբերել է Ղուկիանոս անունով մի երեց, և Երուսաղեմի Հովհան Հայրապետը դրանք դրել է Ս. Սիոնում: 5-րդ դարում Հուլիանե իշխանուհին Երուսաղեմում հայտնաբերել է սրբի տապանակը, տարել Կ.Պոլիս, հետագայում բերել Վենետիկ` ամփոփելով Ս. Գևորգ կղզու մայր եկեղեցում: Ս. Ստեփանոս նախասարկավագն իր աներեր հավատով, սրբակենցաղությամբ, նվիրումով, ծառայասիրությամբ և մյուս առաքինություններով օրինակ է քրիստոնյաների համար` Ճշմարտությունը ճանաչելու և Տիրոջ քաղցրությունը ճաշակելու համար: Հայ Առաքելական Եկեղեցին Ս. Ստեփանոս նախավկայի և առաջին մարտիրոսի հիշատակը տոնում է Սուրբ Ծնունդին նախորդող ավագ տոների ժամանակ:
  • Այս տոնը հանդիպելու է հետևյալ ամսաթվերին՝ 2022-12-26, 2023-12-25, 2024-12-24, 2025-12-25, 2026-12-26, 2027-12-25, 2028-12-25, 2029-12-25, 2030-12-24:

ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ՀԱՅԵՐԻ ՇՈՒՐՋ

1993 - Գյումրի, Հայաստան: Kuban Airlines կազմակերպության ԱՀ-26 ինքնաթիռը կորցնում է արագությունը և ջախ­ջախ­վում է:

  • 36 ուղևորից փրկվում է 1 մարդ: 

1991 - Դեկտեմբերի 26-27-ին տեղի է ունենում Կրկժանի ռազմական հենակետերի վնասազերծումը, որը շարունակվում և ավարտին է հասցվում հունվարի 19-20-ին։
1991 - Թունիսը, Պերուն, Թաիլանդը, ԿԺԴՀ-ը, Հնդկաստանը, Բրազիլիան, Ավստրալիա պաշտոնապես ճանաչեցին Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը։
1991 - Եգիպտոսը, Չինաստանը, Ուրուգվայը, Ալժիրը, Սլովենիան, Վիետնամը, Լեհաստանը պաշտոնապես ճանաչեցին Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը։
1989 - Բացվում է Երևանի մետրոպոլիտենի «Զորավար Անդրանիկ» կայարանը, որի ճարտարապետներն էին Ռոմեո Ջուլհակյանն ու Սուրեն Բուրխաջյանը:

  • «Երևանի մետրոպոլիտենի երկնագույն գնացքների առջև կարմիր լույս վառվեց «Զորավար Անդրանիկ» կայարանում, որն սկսեց ուղևորներ ընդունել։ Այն եզակի է գործող ութ կայարանների շարքում։ Դա երկրում առաջին կայարանն է, որ կառուցվել է ստորգետնյա գործող ճանապարհի պայմաններում։ Եվ ահա տեղանքի բնահողի հարուցած դժվարությունները հետևում են մնացել։ Ստորգետնյա նոր կայարանը, որը ազգային լեգենդար հերոս Անդրանիկի անունն է կրում, դարձավ հայրենական մետրոշինարարության յուրատեսակ դպրոց»,- գրում էր մամուլը:

ԱՅՍՕՐ ԾՆՎԵԼ ԵՆ

1982 - Արթուր Գաբրիելյան, ռուսաստանցի հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր
1926 - Վարդ Թովմայի Շիկահեր (մ. 2020), սրտաբան, գրող, մանկավարժ, Բժշկական գիտությունների դոցենտ (1968) 
1909 - Հրանտ Բատիկյան, հայ գենետիկ, կենսաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ (մ. 1983)
1879 - Արմեն Տիգրանյան (ծնվ. Գյումրի, մ․ 1950), հայ երգահան, հայկական ազգային օպերայի հիմնադիրը