Պատմության հայկական օրը. դեկտեմբերի 6


ԱՅՍՕՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՆՇՎՈՒՄ Է

Հիշատակ Ս. Հակովկի և Ս. Իրավափառի (Հայ Առաքելական եկեղեցի)

  • Ս. Հակովկ Պարսիկը († 421) քրիստոնյա էր և զբաղեցնում էր բարձր պաշտոն պարսից արքունիքում: Արշավներից մեկի ժամանակ, երկյուղելով թագավորի դաժանությունից, զոհ է մատուցում կուռքերին: Կինը և մայրն ապաշխարության կոչով նրան մի նամակ են գրում: Գիտակցելով իր մեղքի ծանրությունը` իրեն հռչակում է քրիստոնյա և ենթարկվում դաժան մահապատժի:
  • Ս. Իրավափառը նահատակվել է Դեկոս կայսեր օրոք: Եղել է հովիվ, հալածանքների ժամանակ թաքցրել է մի քրիստոնյայի, որի համար ենթարկվել է տանջանքների և նահատակվել:
  • Այս տոնը հանդիպելու է հետևյալ ամսաթվերին՝ 2022-12-05, 2023-12-04, 2024-12-02, 2025-12-01, 2026-12-01, 2027-12-06, 2028-12-04, 2029-12-03, 2030-12-02։

Ս. Գենարիոս եպիսկոպոսի և Մերկերիոս զինվորի հիշատակության օրը (Հայ Առաքելական եկեղեցի)

  • Գենարիոս անունը լատիներեն Յանվարիոս է, իսկ իտալերեն՝ Կենարո: Ենթադրվում է, որ ծնվել է երրորդ դարի սկզբին: Ծնողները հարուստ և ճանաչված էին: Եղել է Իտալիայի Բենեվենտ քաղաքի եպիսկոպոսը: Դիոկղետիանոս կայսեր հալածանքների ժամանակ ձերբակալվել է և 305-ին նահատակվել: Նահատակության ժամանակ սրբի թափված արյունը մինչև օրս պահպանվում է Նեապոլի եկեղեցում`հատուկ փոքր սրվակի մեջ: 
  • Մերկերիոսը հռոմեական բանակի քաջ զինվորներից էր: Նա հոր նման Աստծուն էր պաշտում: Ի պատիվ հաղթանակի՝ Դեկոս կայսրը նրան կանչել է՝ Արտեմիսի տաճարում զոհ մատուցելու: Մերկերիոսը հրաժարվել է: Նրա ձեռքերը կապել են և կրակի վրա այրել, սակայն հաջորդ օրը նա կենդանի ու բուժված է եղել և վկայել, որ Աստված է իրեն փրկել: Այդ ժամանակ կայսրը հրամայել է շիկացած շամփուրներով այրել նրա մարմինը և կտրել գլուխը: Սուրբ վկան 250 թվականին նահատակվել է:
  • Այս տոնը հանդիպելու է հետևյալ ամսաթվերին՝ 2022-12-05, 2023-12-04, 2024-12-02, 2025-12-01, 2026-11-30, 2027-12-06, 2028-12-04, 2029-12-03, 2030-12-02։

ԻՐԱԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ՀԱՅԵՐԻ ՇՈՒՐՋ 

2015 - Հայաստանում տեղի ունեցավ սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվե:
2012 - Դուբլին. Մինսկի խմբում համանախագահող երկրները հանդիմանում են կողմերին` առաջընթացի բացակայության համար:

  • ԵԱՀԿ Նախարարական խորհրդում ընդունված համատեղ հայտարարությունը փաստում էր` առաջընթացի փոխարեն «կողմերը չափազանց հաճախ են ձգտել միակողմանի առավելության հասնել բանակցային գործընթացում»: «Կոչ ենք անում կողմերին զերծ մնալ այնպիսի քայլերից և հայտարարություններից, որոնք թշնամանք են սերմանում իրենց ժողովուրդների մոտ և անցած ամիսներին մեծացրել են լարվածությունը: Կողմերի առաջնորդները պետք է իրենց ժողովուրդներին պատրաստեն որպես հարեւաններ, այլ ոչ թե որպես թշնամիներ ապրելու օրվան՝ լիովին հարգելով միմյանց մշակույթը, պատմությունը եւ ավանդույթները»,- հայտարարել էին Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը և Ֆրանսիայի Եվրոպական հարցերի լիազոր նախարար Բեռնար Կազնովը:
  • Ի տարբերություն այս հարթակում նախորդ տարիներին ընդունված հայտարարությունների, այս փաստաթղթի տակ Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտգործնախարարների ստորագրությունը չկար:

2004 - Մամեդյարովն ու Օսկանյանը տարվա ընթացքում նախավերջին հանդիպումն են անցկացնում Սոֆիայում` ԵԱՀԿ նախարարների տարեկան հանդիպմանը:

  • Գագաթնաժողովի եզրափակիչ հայտարարության մեջ ԵԱՀԿ նախարարները հատուկ անդրադառնում են Ղարաբաղյան խնդրին` ողջունելով 2004֊ին արձանագրված առաջընթացը, այսպես կոչված «պրահյան գործընթացի» ստեղծումը, պնդելով, թե դրանց ընթացքում արտգործնախարարներին հաջողվել է մեթոդաբար քննարկել խնդրի կարգավորման բոլոր չափորոշիչները: Պաշտոնական հայտարարությունը նաև նշում է, որ Օսկանյանն ու Մամեդյարովը Աստանայում նախագահների սեղանին են դրել շրջանակային փաստաթուղթ, որը կարող է հիմք դառնալ հետագա կարգավորման համար: Կողմերը,սակայն, այդ փաստաթուղթն այդպես էլ չեն հրապարակում:

1994 - Բուդապեշտ. ԵԱՀԿ արտգործնախարարների գագաթաժողովը Մինսկի խմբի համանախագահություն հիմնելու որոշում է ընդունում։ Առաջին համանախագահներն են դառնում Ռուսաստանն ու Շվեդիան:

  • Մասնակից երկրները հայտարարում էին` պատրաստ են խաղաղապահներ ուղարկել շփման գիծ, եթե ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդն այդ մասին համապատասխան բանաձև ընդունի: «Ռոյթերզի» թղթակիցը միաժամանակ գագաթնաժողովի կուլիսներից հաղորդում էր` «3000 խաղաղապահներ տեղակայելու հարցը փակուղի է մտել Ռուսաստանի պատճառով, որը պահանջում է իրեն որոշիչ դեր տալ այս հարցում:
  • Ամերիկացի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը պատմել էր` Վաշինգտոնն ընդդիմանում է Մոսկվայի այդ պահանջներին, մտավախություն ունենալով, որ նախկին ԽՍՀՄ տարածում ազդեցությունը վերականգնելով` Կրեմլը հարցականի տակ կդնի տարածաշրջանի անկախությունը: ԱՄՆ պետքարտուղարն այդ օրերին ընդգծել էր`«խաղաղապահ որևէ առաքելության կազմում Ռուսաստանը պետք է ունենա 50 տոկոսից էլ քիչ ներկայություն»:
  • Ի դեպ, դիվանագետները հաշվել էին` Ղարաբաղում խաղաղապահ առաքելություն իրականացնելու համար միայն առաջին վեց ամսում կպահանջվեր 40 միլիոն դոլար:

1978 - ASALA. Ժնևում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոսարանի առջև տեղի ունեցած պայթյունը հասցնում է ծանր վնասներ։

  • Գործողություների պատասխանատվությունն ստանձնում է Հայ Գաղտնի Բանակ  մոտ գտնվող «Հայկական Նոր Դիմադրությունը»։

1958 - Հայաստանի գերագույն խորհրդի հրամանագրով Միկոյանի շրջանը և համանուն ավանը վերանվանվեցին Եղեգնաձոր։
1956 - Երևանում վախճանվեց գրող, դրամատուրգ, հրապարակախոս Դերենիկ Դեմիրճյանը:

  • 1877 թվականին Ախալքալաքում ծնված Դեմիրճյանը մասնակցել էր Հովհաննես Թումանյանի «Վերնատուն» գրական ընկերության աշխատանքներին։

ԾՆՎԵԼ ԵՆ

1950 - Խաչատուր Բեզիրջյան, Հայաստանի կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ (1995-1999)
1938 - Էդուարդ Մնացականյան, հայ շախմատիստ, միջազգային վարպետ (առաջինը Հայաստանում), Հայաստանի հնգակի չեմպիոն, Հայաստանի կանանց հավաքականի նախկին մարզիչ
1934 - Էլվիրա Ուզունյան, դերասանուհի, երգչուհի (լիրիկո-կոլորատուրային սոպրանո), Հայկական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1978), Վրացական ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ

  • Վերջին տարիներին Էլվիրա Ուզունյանն ապրում և աշխատում է ԱՄՆ-ում՝ ելույթներ, համերգներ, հասարակական և լուսավորչական աշխատանք, համագործակցություն ունենում ամերիկյան մշակութային գործիչների և հայկական սփյուռքի ներկայացուցիչների հետ:
  • Նա Բոստոնում հիմնել և ղեկավարել է "Help Young Talents" կազմակերպությունը, որի նպատակն է օգնել տաղանդավոր երիտասարդներին՝ զարգացնելով և հարստացնելով մշակութային ավանդույթները։

1920 - Աննա Տեր-Վարդանյան (ծնվ. Դեթրոյթ, ԱՄՆ, մ. 2011), ԱՄՆ Զինված ուժերի պատմության բարձր հրամանատարության առաջին կին զինծառայողը
1920 - Շահեն Հակոբյան, թատրոնի նկարիչ, Հայկական ԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ
1862 - Պոլ Ադան (ծնվ. Փարիզ, մ. 1920), ֆրանսիացի գրող և լրագրող

  • 1896 թ. La Revue Blanche («Սպիտակ Ամսագիր») ամսագրում լույս է տեսել նրա «Արյունոտ անձրև» հայանպաստ հոդվածը, որը ֆրանսիական հանրության ուշադրությունը գրավել է մերկացնող ազդեցությամբ: Պոլ Ադամի հոդվածը, ինչպես նաև Հայր Ֆելիքս Շարմետի, Ժորժ Կլեմանսոյի, Սեվերինի և Ֆրանսիայի այլ առաջադեմ գործիչների հոդվածները, հարված հասցրեցին Ֆրանսիական «մեծ մամուլի լռության դավադրությանը», որը կաշառվել էր Աբդուլ Համիդի կողմից 1894-1896 թվականների հայկական ջարդերը լռեցնելու նպատակով:

1836 - Մելքիսեդեկ Մուրադյանց (ծնվ. Թովուզ, Ռուսաստան, մ. 1903) արքեպիսկոպոս, հասարակական գործիչ

  • 1885 թ. ապրիլի 21-ին միաձայն (30 ձայնով, ինչը բացառիկ դեպք էր ընտրությունների պատմության մեջ) ընտրվել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս: Սակայն Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր III-ը, տարբեր հանգամանքներով պատճառաբանելով, հաստատել է երկրորդ թեկնածուին՝ Մակար Ա-ին։